Ο Χαλκηδόνος Μελίτων
«Την χειρονομία αυτή μόνον ένας μεγάλος ή ένας άγιος ημπορούσε να την     κάνει».    Ο Χαλκηδόνος Μελίτων

Γεγονότα ιστορικά, όπως το εικονιζόμενο, έχουν για την Εκκλησία του Χριστού διαχρονική σημασία.  Μετά τα θυρανοίξια «της Ιερής Συναντήσεως των Ιεροσολύμων» της 6ης Ιανουαρίου  του 1964 η Χριστιανοσύνη διερωτήθηκε: «τι άραγε σημαίνουν όλα αυτά»; Μήπως είναι χριστοθέλητη η διαγραφή όλων εκείνων των θλιβερών γεγονότων του παρελθόντος που υπάρχουν και εμποδίζουν την ανασυνάντηση της εν Χριστώ Αδελφότητας στην Εκκλησία; Για να δημιουργηθεί το κατάλληλο κλίμα στις διαχριστιανικές σχέσεις κρίθηκε πως πρέπει η Εκκλησία να κατανοήσει βαθύτερα αυτό που δίδαξε ο Χριστός την παραμονή του Πάθους του  με την νίψη των ποδών των μαθητών του λέγοντας: «Παράδειγμα Σας έδωσε για να κάνετε και σείς καθώς σας έκανα εγώ» (Ιω.ιγ΄ 15). Το πνεύμα της τελέσεως του Νιπτήρα είναι απαραίτητο για να παραδειγματίζονται οι κατά καιρούς ταγοί της Εκκλησίας του.

Ερωτήθηκαν ιστορικοί ακαδημαϊκού επιπέδου και έκριναν τα θεωρούμενα συμβάντα εκείνης της εποχής των μέσων του 11ου  αιώνος. Αυτοί συμφώνησαν  ότι η ανταλλαγή λιβέλλων μεταξύ του καρδιναλίου Ουμβέρτου και του Κων/πόλεως Μιχαήλ ήταν απλες απερίσκεπτες συμβολικές χειρονομίες φιλέριδων εκκλησιαστικών ανδρών που διογκώθηκαν και υπέθαλψαν την ψυχρότητα μεταξύ Ανατολής και της Δύσεως εκ δύο αφορμών  της προθέσεως της Παλαιάς Ρώμης να περιλάβουν τις ελληνόφωνες επισκοπές της Κατω Ιταλίας στην διοίκησή της και να επιβάλλει το Τυπικό της ομοιομορφίας στη λατρεία.  Από την «ζηλωτική» πλευρά τότε εξαπολήθηκε ο λίβελλος του μοναχού  Νικήτα, που αγνοούσε διαφορά των Τυπικών λατρείας κατά δικαιοδοσία εξ αρχαίας παραδόσεως κατέκρινε απαξιωτικά την Ρωμαϊκή Τάξη  σε σχέση με την Βυζαντική Τάξη και αυτές οι διαφωνίες, χωρίς να έχουν χαρακτήρα επίσημης κανονικής πράξεως ελογίστηκαν ως«Αναθεματισμός»! Η διακοπή του διαλόγου μεταξύ της δύο εκκλησιαστικών κέντρων έκτοτε παγίωσε  την «ακοινωνησία» οι εκατέρωθεν  διαφορές  έγιναν μοχλοί αντιρρητισμού που ανάπτυξαν εμπάθειες και επιτήδειοι επιδίωξαν ανά τους αιώνες να διχάσουν την Εκκλησία του Χριστού κατά τις εγκόσμιες επιδιώξεις τους.  Έτσι αρμοδίως αποφασίστηκε η εκατέρωθεν συμβολική «Άρση των Αναθεμάτων» που πραγματοποιήθηκε ταυτοχρόνως στο Βατικανό και το Φανάρι την Τρίτη 7 Δεκεμβρίου 1965 και εκδόθηκαν οι σχετικές κανονικές πράξεις τις οποίες παρουσίασα με ειδική μελέτη το 1965 στο περιοδικό που εξέδιδα τότε την «Ορθόδοξη Παρουσία».  Για να τιμηθή αυτό το γεγονός ο μακαριστός πατριάρχης Δημήτριος έστειλε στη Ρώμη την Παρασκευή  12 Δεκεμβρίου 1975  Πατριαρχική Αντιπροσωπεία αποτελούμενη ως προέδρου υπο του μητροπολίτη Χαλκηδόνος Μελίτωνος Χατζή και μέλη τον  μητροπολίτη Τρανουπόλεως Δαμασκηνό Παπανδρέου και τον Αρχιγραματέα της Ι. Συνόδου αρχιμανδρίτη Παύλο Μενεβίσογλου.   Κατά την επομένη Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 1974 κατά την ειδική ακρόαση στο επίσημο γραφείο του Πάπα Παύλου Στ΄ ο Χαλκηδόνος Μελίτων απευθύνει τα ακόλουθα:

«Αγιώτατε,

Μνήμη και λήθη υφαίνουν την ιστορίαν, η δε θεία πρόνοια και οικονομία κατευθύνει και ανακεφαλαιώνει αυτήν. Ως ενθυμούμαι καλώς, την 7ην Δεκεμβρίου του έτους 1965, μετά την εν Βασιλική του Αγίου Πέτρου μνημειώδη τελετήν της άρσεως των αναθεμάτων μεταξύ Ρώμης και Κωνσταντινουπόλεως, κατά την επίσημον ακρόασιν της Αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου παρά τη Υμετέρα Αγιότητι εν τη αιθούση των αμφίων, εις απάντησιν προσφωνήσεώς μου προς Αυτήν, η Αγιότης Αυτής ανέφερε, μεταξύ άλλων, το ακόλουθον ανέκδοτον, ότι ποτέ άνθρωπός τις προσήλθεν Έλληνι τινι σοφώ και προέτεινεν αυτώ μεγάλην αμοιβήν εις το διδάξαι αυτόν την τέχνην του ενθυμείσθαι, ο δε σοφός απήντησεν ότι ήτο έτοιμος να χορηγήση διπλασίαν αμοιβήν, εαν ο αιτών θα ηδύνατο να διδάξη εις αυτόν την τέχνην του λησμονείν. Και προσέθεσε τότε η Υμετέρα Αγιότης, προ ολίγων λεπτών εις τον Άγιον Πέτρον ετελέσαμεν μίαν πράξιν λήθης θλιβερού γεγονότος του παρελθόντος.

Σήμερον, Αγιώτατε, επανερχόμεθα ίνα τελέσωμεν, την φοράν ταύτην, μίαν πράξιν μνήμης, μνήμης της λήθης του παρελθόντος. Όχι όλου του παρελθόντος, αλλά του παρελθόντος εκείνου μόνον, το οποίον πρέπει να μείνη στο παρελθόν. Αι Εκκλησίαι της Ρώμης και της Κωνσταντινουπόλεως τιμώσαι σήμερον την δεκαετηρίδα της άρσεως των μεταξύ αυτών αναθεμάτων, καλούνται εκ μεν του παρελθόντος να επαναλάβωσι παν ό,τι κοινόν μεταξύ αυτών, κοινόν τη μία αγία Εκκλησία του Χριστού, να αποβάλωσι δε παν ό,τι διαιρεί, και, εν τοιαύτη αξιοποιήσει του παρελθόντος να οικοδομήσωσι το παρόν διά την εν ενότητι ολοκλήρωσιν του μέλλοντος. Και ταύτα, η σημερινή επετηρίς ενέχει, διά τας δύο ημών αγίας Εκκλησίας και επέκεινα τούτων, δι’ αυτών, διά την εν γένει Εκκλησίαν του Χριστού επι της γης, μίαν νέαν έννοιαν της Οικουμενικής κινήσεως, την φοράν ταύτην εδραζομένης επί εκκλησιολογικής βάσεως, εκπορευομένης από του παρελθόντος διά της οδού της μιάς ενοποιού παραδόσεως, συνεχιζομένης εν τω παρόντι και οδευούσης προς την αύριον του Χριστού, προς την ορατήν επί της γης Μίαν, Αγίαν, Καθολικήν και Αποστολικήν Εκκλησίαν.

Εν τοιούτω ιερώ οράματι, εν τοιαύτη υπακοή εις το θείον θέλημα, εν τοιαύτη αποτιμήσει της περί ημάς Χριστιανικής πραγματικότητος, αλλά και της πραγματικότητος του κόσμου όλου, ερχόμεθα σήμερον εξ Ανατολών εις Δύσιν. Έχομεν το ιερόν προνόμιον ημείς οι ταπεινοί απεσταλμένοι της Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως να μεταφέρομεν τη Υμετέρα γερασμιωτάτη Αγιότητι τον ασπασμόν του Παναγιωτάτου Οικουμενικού Πατριάρχου κ..κ. Δημητρίου του Α’ και να επιδώσωμεν ταις σεπταίς Υμών χερσί τα εκείνου τίμια αδελφικά Γράμματα, διά των οποίων εξαγγέλλονται δύο συγκεκριμένα γεγονότα, ήτοι η κατόπιν πανορθοδόξου διαβουλεύσεως σύστασις Διορθοδόξου Τεχνικής Θεολογικής Επιτροπής, προς προετοιμασίαν από ορθοδόξου πλευράς του μετά της αγίας Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας θεολογικού διαλόγου, ως επίσης, και η σύστασις εις το Οικουμενικόν Πατριαρχείον μιάς ειδικής Συνοδικής Επιτροπής επί του θεολογικού διαλόγου μετά της Ρώμης. Τοιουτοτρόπως είμεθα ευτυχείς, διότι κατά την συμπλήρωσιν δεκαετίας απο του ιστορικού γεγονότος της άρσεως των αναθεμάτων, διά μιάς τοιαύτης θετικής προόδου, δυνάμεθα να διερμηνεύσωμεν την θέλησιν της καθ’ ημάς Χριστιανικής Ανατολής, όπως, ομού μετά της Χριστιανικής Δύσεως, δώσωμεν προς τον κόσμον κοινήν μαρτυρίαν, ότι Είς Κύριος, μία πίστις, Έν βάπτισμα, μία Εκκλησία και εν αυτή Είς ο κόσμος του Θεού.

Αγιώτατε,

Επιτρέψατέ μοι να καταλήξω με τους ιδίους περίπου λόγους, με τους οποίους κατέληξα προσφωνών Υμάς προ δεκαετίας. Εντός ολίγου όλοι οι επι γης Χριστιανοί θα εορτάσωμεν Χριστούγεννα. Ας αναλογισθώμεν το μέγεθος της φιλανθρωπίας του Θεού ενανθρωπιζομένου δια να υπάρξη η Εκκλησία Του επί της γης. Ας αναλογισθώμεν την ευθύνην ημών διά να μη μένη πλέον ο αγγελικός ύμνος των Χριστουγέννων μία ειδυλλιακή φυγή από της πραγματικότητος, αλλά να είναι πραγματικότης, ήτοι πράγματι από της γης να ανέρχηται δόξα τω εν Υψίστοις Θεώ, πράγματι να είναι εδραιωμένη επί της γης η ειρήνη, πράγματι να υπάρχη εν ανθρώποις ευδοκία, εν τη μιά Εκκλησία, τη βασιλεία του Θεού επί της γης, ήτις έλθοι εφ’ ημάς. Αμήν».

Την συγκίνησή του για τα λεχθέντα την προηγουμένη ημέρα του απεσταλμένου του Φαναρίου την έδειξε την επομένη, μετά την θεία Λειτουργία στο Σκευοφυλάκιο του ναού του Αγίου Πέτρου που συναντήθηκε με τον Χαλκηδόνος. Τότε χωρίς να δώσει υποψία στους παρόντες έσκυψε και γονάτισε εμπρός στον Χαληδόνος που είχε κυριολεκτικά μείνει άναυδος και έδειξε πως ήταν μαθητής του Χριστού.  Δεν υπήρχε φωτογράφος παρών. Η μοναδική φωτογραφία που έχουμε προέρχεται από το βίντεο ασφαλείας του χώρου που πραγματοποιήθηκε αυτό το συγκλονιστικό γεγονός. Ζήτησα παρέμβαση του μακαριστού π. Πέτρου Ντυπρέ για να έχω φωτογραφία και όταν την είχα παρακάλεσα τον τιμηθέντα από τον πάπα Παύλον Στ΄ να γράψει γι’ αυτή την έμπρακτη και ειλικρινή αγία ταπείνωση του μακαριστού Παύλου Στ΄:

«Την χειρονομία αυτή μόνον ένας μεγάλος ή ένας άγιος ημπορούσε να την     κάνει».          

               Ο Χαλκηδόνος Μελίτων    

                                                                 Κυριακή 14 Δεκεμβρίου 1976